Leven in het Lab #2 De rugzwemmer

Rugzwemmers, ook wel bootsmannetjes genoemd, zijn wantsen die zijn aangepast aan het leven in water. Een rugzwemmer zwemt, zoals zijn naam al zegt, op zijn rug. Met zijn grote poten schiet hij door het water, jagend op allerlei waterdieren, zoals insecten, wormen, kleine kikkervisjes en zelfs soortgenoten. In de plas naast het Levend Lab hebben we ook Rugzwemmers waargenomen, dus grote kans dat we ze straks ook vinden in het Levend Lab!

Ademen

Omdat rugzwemmers geen kieuwen hebben, moeten ze regelmatig naar het wateroppervlakte om hun zuurstof uit de lucht halen. Dit doen ze door aan het wateroppervlakte hun achterlijf net iets boven het water te steken. Via een korte adembuis hechten ze lucht aan de vele buikhaartjes, zodat ze ook zuurstof hebben als ze weer onder water duiken. Maar doordat ze lucht met zich meebrengen naar beneden, stijgen ze weer omhoog als ze niet blijven zwemmen. Ze kunnen zich onder water wel aan iets vastgrijpen om beneden te blijven.

Lichaam

Rugzwemmers kunnen zo’n 1,5 cm groot worden en hebben over het algemeen een bruine kleur, met een roze-achtige rug. De luchtbubbel op de buik functioneert als een soort spiegel onder water, net als de lucht, daardoor zijn ze supergoed gecamoufleerd onder water. Met zijn twee grote facet ogen speurt een rugzwemmer door het water op zoek naar een prooi. Een rugzwemmer heeft, zoals alle wantsen, twee paar vleugels. Het eerste paar is grotendeels verhard en beschermd het tweede paar dat vliesachtig is. Hiermee kan de rugzwemmer van sloot naar sloot vliegen. De vorm van de ogen van rugzwemmers zijn daar ook goed op aangepast: ze kunnen zowel in het water als in de lucht scherp zien! Ook hebben ze speciale aanpassingen aan de fotoreceptors en de pigmentatie van de ocellen, die ze in staat stellen om zowel overdag als ’s nachts te zien. Rugzwemmers hebben, net als alle insecten, drie paar poten. Het eerste en tweede paar zijn vrij klein, maar het derde paar is opvallend groot. Deze poten hebben een spatel-achtige vorm. Met deze poten kan de rugzwemmer zich heel snel door het water verplaatsen.

Dieet

Elke rugzwemmer brengt veel tijd door op zijn rug “hangend” aan het wateroppervlakte, op zoek naar een prooi. Rugzwemmers zijn echte actieve zichtjagers. Met hun snelle beweging en krachtige kaken vangen ze insecten, wormen, maar ook kleine visjes en kikkervisjes, en zelfs soortgenoten. Deze zuigen ze leeg met hun zuigsnuit. Een voorkeur hebben ze voor beesten die vooral aan het wateroppervlakte leven, zoals muggenlarven. Want hoe minder ver ze hoeven te duiken, hoe meer energie ze besparen. Rugzwemmers zijn ook prooi voor andere beesten: ze worden gegeten door (volwassen) kikkers, padden, oeverspinnen, larven van geelgerande waterkevers (zoals we in ons eigen lab hebben waargenomen) en grotere vissen.

Levenscyclus

Rugzwemmers zijn wantsen en, zoals alle wantsen, ondergaan ze een “onvolledige” gedaanteverwisseling (hemimetabole insecten). Dit betekent dat een jonge rugzwemmer al heel veel lijkt op een volwassen rugzwemmer, vooral de grootte verschilt en het heeft nog geen vleugels of dekschilden. Dit in tegenstelling tot vliegen en vlinders, daarbij lijken de jonge exemplaren (maden en rupsen) niet op de volwassenen (holometabole insecten).

Soorten

De Latijnse naam voor rugzwemmer is Notonecta. In Nederland komen 6 soorten rugzwemmers voor, waarvan Notonecta glauca (gewone rugzwemmer) de meest voorkomende is. In de plas naast het Levend Lab hebben we Notonecta viridis waargenomen. Naast rugzwemmers, hebben we ook dwergrugzwemmers (Plea minutissima) in het Levend Lab waargenomen, deze wantsen zwemmen ook op hun rug, maar worden slechts 2-3 mm lang. Er zijn ook andere soorten wantsen die in het water leven, zoals Duikerwantsen en Zwemwantsen, maar de (dwerg)rugzwemmers onderscheiden zich door het feit dat ze op hun rug zwemmen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s